CBAM Kesin Döneme Geçti: AB’ye İhracat Yapan Türk Üreticiler İçin Ne Değişiyor?
AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), 1 Ocak 2026 itibarıyla geçiş dönemini kapattı ve kesin uygulama aşamasına girdi. Avrupa Komisyonu’nun resmi takvimi çerçevesinde artık sadece raporlama değil, karbon sertifikası satın alma yükümlülüğü de devreye girmiş durumda.
Hangi sektörler etkileniyor?
CBAM ilk aşamada altı sektörü kapsıyor: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen. Bu ürünleri AB’ye ihraç eden tüm üçüncü ülke firmalar — Türk şirketler dahil — artık üretim süreçlerindeki karbon emisyonunu belgelemek ve buna karşılık gelen CBAM sertifikasını satın almak zorunda.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Türkiye, toplam mal ihracatının yaklaşık yüzde kırkbirini AB’ye yapıyor. Avrupa Komisyonu’nun 2024 ticaret istatistiklerine göre Türkiye’nin AB’ye ihracatı 98,4 milyar avro seviyesinde. Bu hacmin önemli bir bölümü CBAM kapsamındaki sektörlerden oluşuyor; dolayısıyla mekanizma yalnızca büyük holdingleri değil, AB tedarik zincirine entegre orta ölçekli sanayicileri de doğrudan etkiliyor.
Takvim ne?
İlk yıllık CBAM beyanı ve sertifika teslimi 2027 yılı için öngörülmüş durumda. Ancak karbon ayak izi hesaplaması, tedarikçilerden veri toplama ve iç raporlama sistemlerinin kurulması gibi hazırlık adımlarının 2026 içinde tamamlanması gerekiyor. Geç başlayan firmalar hem teknik hem mali açıdan dezavantajlı konuma düşecek.
Ne yapılmalı?
Öncelikli adım, üretim süreçlerindeki gömülü karbon emisyonunun (embedded emissions) hesaplanması. Bunu takiben AB’deki alıcıların talep edeceği veri formatlarına uygun bir raporlama altyapısı kurulması ve gerekirse akredite bir doğrulayıcıyla çalışmaya başlanması gerekiyor.
